Shloka 16
Jamadagni-Āśrama-Ākramaṇa (Attack on Jamadagni’s Hermitage) / जमदग्न्याश्रमाक्रमणम्
Devanagari script
चक्रुरेव तदूर्द्ध्वं वै यत्कर्त्तव्यमनन्तरम् / पित्रोर्मरणदुःखेन पीड्यमाना दिवानिशम्
Transliteration
cakrureva tadūrddhvaṃ vai yatkarttavyamanantaram / pitrormaraṇaduḥkhena pīḍyamānā divāniśam
Translation
اس کے بعد انہوں نے فوراً وہی کیا جو اگلا فرض تھا؛ ماں باپ کی موت کے غم سے وہ دن رات ستائے رہے۔
Word by Word
चक्रुःthey did
चक्रुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
एवindeed
एव:
Sambandha/Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
तद्that
तद्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘that’ (object of ‘did’)
ऊर्ध्वम्afterwards
ऊर्ध्वम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोग (adverbial accusative); ‘afterwards/upwards’
वैindeed; surely
वै:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/सम्भावना-सूचक (particle)
यत्what
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
कर्तव्यम्to be done; duty
कर्तव्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु)
Formकृत्य-प्रत्यय (तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘to be done’
अनन्तरम्immediately
अनन्तरम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोग (adverbial accusative); ‘immediately after’
पित्रोःof the two parents
पित्रोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, द्विवचन
मरणदुःखेनby the grief of death
मरणदुःखेन:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootमरण+दुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः मरणस्य दुःखम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
पीड्यमानाःbeing tormented
पीड्यमानाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपीड् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्/मान), प्रथमा, बहुवचन, पुंलिङ्ग; कर्मणि ‘being afflicted’
दिवाby day
दिवा:
Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (time adverb)
निशम्by night
निशम्:
Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootनिशा (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोग (accusative of time); ‘by night’