Shloka 23
Bhārgava-Stuti and Kṛṣṇa’s Vara
Devotional Hymn and Boon to the Bhargava
Devanagari script
अथोवाच जगन्माता भवानी भववल्लभा / वत्स राम प्रसन्नाहं तुभ्यं कं प्रददे वरम् / तं प्रब्रूहि महाभाग भयं त्यक्त्वा सुदूरतः / राम उवाच जन्मान्त रसहस्रेषु येषुयेषु व्रजाम्यहम्
Transliteration
athovāca jaganmātā bhavānī bhavavallabhā / vatsa rāma prasannāhaṃ tubhyaṃ kaṃ pradade varam / taṃ prabrūhi mahābhāga bhayaṃ tyaktvā sudūrataḥ / rāma uvāca janmānta rasahasreṣu yeṣuyeṣu vrajāmyaham
Translation
تب جگت ماتا بھوانی، بھو (شیوا) کی پیاری، بولیں— “اے وِتس رام، میں خوش ہوں؛ تمہیں کون سا ور دوں؟ اے مہابھاگ، خوف کو بہت دور چھوڑ کر کہو۔” رام نے کہا— “ہزاروں جنموں کے بیچ، جن جن یونیوں میں میں جاتا ہوں…”
Word by Word
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/connecting)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya; discourse particle (अनन्तरार्थक/आरम्भसूचक)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
jagat-mātāthe mother of the world
jagat-mātā:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + mātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative)
bhavānīBhavānī (Pārvatī)
bhavānī:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootbhavānī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; proper noun
bhava-vallabhābeloved of Bhava (Śiva)
bhava-vallabhā:
Viśeṣaṇa (विशेषण/of Bhavānī)
TypeAdjective
Rootbhava (प्रातिपदिक) + vallabhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (bhavasya vallabhā)
vatsadear child
vatsa:
Sambodhana (सम्बोधन/address)
TypeNoun
Rootvatsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative), एकवचन
rāmaO Rāma
rāma:
Sambodhana (सम्बोधन/address)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन
prasannāpleased
prasannā:
Karta (कर्ता; predicate of 'aham')
TypeAdjective
Rootprasanna (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; predicate adjective with implied 'asmi'
ahamI
aham:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
tubhyamto you
tubhyam:
Sampradāna (सम्प्रदान/recipient)
TypeNoun
Rootyuṣmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; चतुर्थी (4th case, dative), एकवचन
kamwhich (one)?
kam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd case), एकवचन; interrogative
pradadeshall I give / did I give (perfect nuance)
pradade:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootdā (धातु) + pra (उपसर्ग)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
varama boon
varam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
tamthat (boon)
tam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
prabrūhitell (me)
prabrūhi:
Kriya (क्रिया/command)
TypeVerb
Rootbrū (धातु) + pra (उपसर्ग)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद; मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
mahā-bhāgaO greatly fortunate one
mahā-bhāga:
Sambodhana (सम्बोधन/address)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारय (mahān bhāgaḥ)
bhayamfear
bhayam:
Karma (कर्म/object of tyaktvā)
TypeNoun
Rootbhaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
tyaktvāhaving abandoned
tyaktvā:
Kriya (क्रियाविशेषण/gerundial)
TypeVerb
Roottyaj (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); having abandoned
su-dūrataḥfrom very far away / far off
su-dūrataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण/adverbial locus)
TypeIndeclinable
Rootsu (अव्यय/उपसर्गवत्) + dūrataḥ (अव्यय)
Formअव्ययीभाव; adverbial (distance)
rāmaḥRāma
rāmaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
janma-antaraanother birth / subsequent birth
janma-antara:
Adhikaraṇa (अधिकरण/temporal-context)
TypeNoun
Rootjanman (प्रातिपदिक) + antara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (contextually adverbial/locative sense: 'in other births'); तत्पुरुष (janmanaḥ antaram)
rasa-hasreṣuin thousands of rasas (essences/experiences)
rasa-hasreṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootrasa (प्रातिपदिक) + sahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th case, locative), बहुवचन; तत्पुरुष (rasa-sahasra = 'thousand essences/rasas')
yeṣuin which
yeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/relative locative)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुं/नपुंसक; सप्तमी, बहुवचन; relative pronoun
yeṣuin whichever
yeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/relative locative)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुं/नपुंसक; सप्तमी, बहुवचन; repetition for emphasis (yeṣu yeṣu)
vrajāmiI go
vrajāmi:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootvraj (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद; उत्तमपुरुष, एकवचन
ahamI
aham:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन