Shloka 37
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
शप्तः पुरा सप्तभिस्तु मुनिभिः संक्षयं गतः / जातवेदा दीपितो ऽभूद्येनासौशूर्पकर्मकः
Transliteration
śaptaḥ purā saptabhistu munibhiḥ saṃkṣayaṃ gataḥ / jātavedā dīpito 'bhūdyenāsauśūrpakarmakaḥ
Translation
پہلے سات مُنیوں کے شاپ سے وہ زوال کو پہنچا؛ جس کے ذریعے جات ویدا (اگنی) روشن ہوا، وہ ‘شورپ کرمک’ کہلایا۔
Word by Word
शप्तःcursed
शप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशप् (धातु) → शप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुराformerly
पुरा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: formerly)
सप्तभिःby seven
सप्तभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; संख्याविशेषण
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle)
मुनिभिःby sages
मुनिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
संक्षयम्destruction/waning
संक्षयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
गतःwent/attained
गतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (PPP; intransitive: gone/attained), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जातवेदाJātavedā (Agni)
जातवेदा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः—जातं वेदः यस्य (epithet of Agni)
दीपितःkindled
दीपितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीप् (धातु) → दीपित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'kindled/illuminated'
अभूत्became/was
अभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
येनby whom/whereby
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंस, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सम्बन्धसूचक-यत् (relative)
असौthat (one)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; दूरवाचक-सर्वनाम
शूर्पकर्मकःŚūrpakarmaka (one associated with a winnowing-fan act/implement)
शूर्पकर्मकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशूर्प + कर्मक (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—शूर्पं कर्म यस्य (one whose act/implement is a winnowing-fan)