Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 18
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
नोवाच किञ्चिद्वचनं साधु वासाधु भूपते / सस्मार मनसा कृष्णं प्रणतक्लेशनाशनम्
Transliteration
novāca kiñcidvacanaṃ sādhu vāsādhu bhūpate / sasmāra manasā kṛṣṇaṃ praṇatakleśanāśanam
Translation
اے بھوپتے! اس نے نہ اچھا کہا نہ برا؛ دل ہی دل میں سجدہ گزاروں کے دکھ دور کرنے والے شری کرشن کو یاد کیا۔
Word by Word
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अल्पार्थे (some/anything)
वचनम्word, speech
वचनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
साधुwell, rightly
साधु:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; प्रशंसार्थक/रीत्यर्थक (well/rightly)
वाor
वा:
समुच्चय/विकल्प (Disjunction)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
असाधुill, wrongly
असाधु:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootअसाधु (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; निन्दार्थक/रीत्यर्थक (badly/not rightly)
भूपतेO king
भूपते:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootभूपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
सस्मारremembered
सस्मार:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मनसाwith the mind
मनसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
कृष्णम्Kṛṣṇa
कृष्णम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रणत-क्लेश-नाशनम्destroyer of the afflictions of the bowed (devotees)
प्रणत-क्लेश-नाशनम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रणत (प्रातिपदिक) + क्लेश (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रणतानां क्लेशस्य नाशनः/नाशनम्) विशेषणम् (qualifies कृष्णम्)