Shloka 10
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
सा श्रुत्वोदन्तमखिलं जगतां जननी नृप / उवाच शङ्करं रुष्टा पार्वती प्राणनायकम्
Transliteration
sā śrutvodantamakhilaṃ jagatāṃ jananī nṛpa / uvāca śaṅkaraṃ ruṣṭā pārvatī prāṇanāyakam
Translation
اے بادشاہ! وہ ساری خبر سن کر جگت جننی پاروتی غصے میں آ گئیں اور اپنے شوہر شنکر سے مخاطب ہوئیں۔
Word by Word
साshe
सा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
पूर्वकाल (Prior action to main verb)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
उदन्तम्the news
उदन्तम्:
कर्म (Karma/Object of ‘having heard’)
TypeNoun
Rootउदन्त (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अखिलम्entire/complete
अखिलम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘उदन्तम्’ इति विशेषण
जगताम्of the worlds/creatures
जगताम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
जननीthe mother
जननी:
सम्बन्ध/अप्पोज़िशन (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootजननी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नृपO king
नृप:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
शङ्करम्to Shankara (Shiva)
शङ्करम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
रुष्टाangry
रुष्टा:
विशेषण (Qualifier of Pārvatī)
TypeAdjective
Rootरुष् (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पार्वतीParvati
पार्वती:
कर्ता (Karta/Subject; appositional with सा)
TypeNoun
Rootपार्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राणनायकम्lord of life (life’s leader)
प्राणनायकम्:
कर्म (Karma/Object; epithet of Śaṅkara)
TypeNoun
Rootप्राण + नायक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्राणानां नायकः)