Shloka 60
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
तेन शूलप्रहारेण व्यथितो भार्गवस्तदा / मूर्च्छामवाप राजेन्द्र पपात च हरिं स्मरन्
Transliteration
tena śūlaprahāreṇa vyathito bhārgavastadā / mūrcchāmavāpa rājendra papāta ca hariṃ smaran
Translation
اس شُول کے وار سے اس وقت بھارگو سخت مضطرب ہوا، اے راجندر؛ بے ہوش ہو کر ہری کا سمرن کرتے ہوئے زمین پر گر پڑا۔
Word by Word
तेनby that
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; सर्वनाम
शूल-प्रहारेणby the spear-strike
शूल-प्रहारेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक) + प्रहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शूलस्य प्रहारः)
व्यथितःafflicted, pained
व्यथितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootव्यथ् (धातु) → व्यथित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
भार्गवःBhārgava (Paraśurāma)
भार्गवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
मूर्च्छाम्fainting, swoon
मूर्च्छाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमूर्च्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), एकवचन
अवापattained, fell into
अवाप:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु) उपसर्गः अव-
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; कर्मधारयः (राजा एव इन्द्रः)
पपातfell down
पपात:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
हरिम्Hari (Viṣṇu)
हरिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), एकवचन
स्मरन्remembering
स्मरन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मरन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (concomitant action)