Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

Kārttavīrya’s Allied Kings Confront Jāmadagnya Rāma

Bhārgava-Charita

त्वमेव माता च पिता त्वमेव जगत्त्रयस्यापि नमो नमस्ते / वसिष्ठ उवाच एवं स्तुता तदा देवी भद्रकाली तरस्विनी

tvameva mātā ca pitā tvameva jagattrayasyāpi namo namaste / vasiṣṭha uvāca evaṃ stutā tadā devī bhadrakālī tarasvinī

تو ہی ماں ہے اور تو ہی باپ؛ تینوں جہانوں کی بھی تو ہی سرپرست ہے، تجھے نمسکار۔ وِسِشٹھ نے کہا—یوں ستوتی کیے جانے پر تب قوت والی دیوی بھدرکالی ظاہر ہوئیں۔

त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (nom. sg.)
एवindeed/alone
एव:
विशेषण-निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (particle of emphasis)
माताmother
माता:
प्रेडिकेट-नाम (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nom. sg.)
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
पिताfather
पिता:
प्रेडिकेट-नाम (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nom. sg.)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
एवindeed/alone
एव:
विशेषण-निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय
जगत्-त्रयस्यof the three worlds
जगत्-त्रयस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (gen. sg.); त्रय-शब्देन समासः (of the three worlds)
अपिalso/even
अपि:
विशेषण-निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)
नमःsalutation
नमः:
सम्बोधन (Address)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नमस्कारार्थक-निपात
नमःsalutation
नमः:
सम्बोधन (Address)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; पुनरुक्त-नमस्कार
तेto you
ते:
सम्प्रदान (Recipient)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; चतुर्थी, एकवचन (dat. sg.)
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
कर्ता (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nom. sg.)
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus)
स्तुताpraised
स्तुता:
कर्ता-विशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootस्तु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवी इति विशेषण (fem. nom. sg.)
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
देवीthe goddess
देवी:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nom. sg.)
भद्रकालीBhadrakālī
भद्रकाली:
कर्ता (Appositive subject)
TypeNoun
Rootभद्रकाली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवी इति समानाधिकरण (apposition)
तरस्विनीswift/energetic
तरस्विनी:
कर्ता-विशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootतरस्विन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (fem. nom. sg.)