Shloka 48
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
Devanagari script
शरेण चैकेन ध्वजं महात्मा चिच्छेद चापं च शरद्वयेन / बाणेन चैकेन प्रसह्य सारथिं निपात्य भूमौ रथमार्द्दयत्त्रिभिः
Transliteration
śareṇa caikena dhvajaṃ mahātmā ciccheda cāpaṃ ca śaradvayena / bāṇena caikena prasahya sārathiṃ nipātya bhūmau rathamārddayattribhiḥ
Translation
اس مہاتما نے ایک تیر سے جھنڈا کاٹ ڈالا اور دو تیروں سے کمان بھی چیر دی۔ پھر ایک تیر سے زبردستی سارَتھی کو زمین پر گرا کر تین تیروں سے رتھ کو پاش پاش کر دیا۔
Word by Word
शरेणwith an arrow
शरेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
एकेनwith one
एकेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootएक (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; संख्याविशेषणम् (शरेण/बाणेन)
ध्वजम्banner/flag
ध्वजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootध्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः: महा-आत्मा (great-souled)
चिच्छेदcut off
चिच्छेद:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootछिद् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
आपम्bow
आपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (चापम्)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
शरarrow
शर:
—
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद
द्वयेनwith two (arrows)
द्वयेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootद्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; द्विगु/संख्यासमासः: शर-द्वयेन (with a pair of arrows)
बाणेनwith an arrow
बाणेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
एकेनwith one
एकेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootएक (संख्याप्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन; संख्याविशेषणम् (बाणेन)
प्रसह्यforcibly
प्रसह्य:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र+सह् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/adverbial), ‘forcibly/overpowering’
सारथिम्charioteer
सारथिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसारथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
निपात्यhaving knocked down
निपात्य:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+पत् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having felled/caused to fall’
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
रथम्chariot
रथम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आर्द्दयत्he crushed/smashed
आर्द्दयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआर्द्/अर्द् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
त्रिभिःwith three (arrows)
त्रिभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; संख्याविशेषणम् (implicit: बाणैः)