Shloka 16
Agastyopadeśa: Viṣṇupada-stava-sādhanā and Paraśurāma’s Darśana of Hari
Devanagari script
यं वेदवादैर्विविधप्रकारैर्निर्णेतुमीशानमुखा न शक्नुयुः / तं त्वामनिर्देश्यमचं पुराममनन्तमीडे भव मे दयापरः
Transliteration
yaṃ vedavādairvividhaprakārairnirṇetumīśānamukhā na śaknuyuḥ / taṃ tvāmanirdeśyamacaṃ purāmamanantamīḍe bhava me dayāparaḥ
Translation
جسے وید کے اقوال کے گوناگوں طریقوں سے بھی ایشان وغیرہ متعین نہیں کر سکتے؛ اُس ناقابلِ بیان، اَج، قدیم، اَننت تُجھ ہی کی میں ستوتی کرتا ہوں—اے پر بھو، مجھ پر دَیا پر ہو۔
Word by Word
यम्whom
यम्:
Karma (कर्म/Object of निर्णेतुम्)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; सर्वनाम
वेदवादैःby Vedic statements/arguments
वेदवादैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवेद + वाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वेदस्य वादाः)
विविधप्रकारैःby various methods
विविधप्रकारैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootविविध + प्रकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; कर्मधारयः (विविधाः प्रकाराः)
निर्णेतुम्to determine, to ascertain
निर्णेतुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeIndeclinable
Rootनिर्-नी (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive); उपसर्गः निर्
ईशानमुखाःthose headed by Īśāna (Śiva)
ईशानमुखाः:
Karta (कर्ता/Subject of शक्नुयुः)
TypeNoun
Rootईशान + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; बहुव्रीहिः (ईशानः मुखं येषां = ‘headed by Īśāna/Śiva’)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
शक्नुयुःcould be able
शक्नुयुः:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
तम्that one, him
तम्:
Karma (कर्म/Object; apposition to त्वाम्)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; सर्वनाम
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म/Object of ईडे)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; सर्वनाम
अनिर्देश्यम्indescribable
अनिर्देश्यम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of त्वाम्)
TypeAdjective
Rootअ + निर्देश्य (प्रातिपदिक; निर्-दिश् धातोः यत्)
Formकृदन्त-विशेषण (potential/gerundive sense); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; ‘that which cannot be indicated/defined’
अचम्imperishable, unmoving
अचम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of त्वाम्)
TypeAdjective
Rootअच् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; ‘अच’ = अच्युत/अचल (contextual epithet: unmoving/imperishable)
पुरामम्(text unclear; likely ‘ancient/primeval’)
पुरामम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Unclear)
TypeIndeclinable
Rootपुरा + अमम् (अव्यय + प्रातिपदिक)
Formपाठभेद/सन्धि-समस्या; सम्भाव्यं ‘पुराणम्’ (पुरा + अण्) इति; अत्र ‘पुरामम्’ इति पाठे अव्यय ‘पुरा’ + अस्पष्ट पदम्
अनन्तम्endless, infinite
अनन्तम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of त्वाम्)
TypeAdjective
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
ईडेI praise, I adore
ईडे:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootईड्/ईळ् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपदम्
भवbe (become)
भव:
Kriya (क्रिया/Command)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
मेto me / for me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान/Beneficiary)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th case) / चतुर्थी (4th case), एकवचन; enclitic ‘मे’ (my/to me)
दयापरःfull of compassion
दयापरः:
Visheshana (विशेषण/Predicate adjective of ‘त्वम्’)
TypeAdjective
Rootदया + पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषभावः (दयायां परः = devoted to compassion)