Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 50
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
रामो ऽस्मि जामदग्न्यो ऽहं भवन्तं द्रष्टुमागतः / ताद्विद्धि प्रणिपातेन नमस्ते लोकभावन
Transliteration
rāmo 'smi jāmadagnyo 'haṃ bhavantaṃ draṣṭumāgataḥ / tādviddhi praṇipātena namaste lokabhāvana
Translation
میں رام ہوں، جمدگنی کا فرزند؛ آپ کے دیدار کو آیا ہوں۔ اس سجدۂ ادب سے یہ جان لیجیے—اے عالم کے پروردگار، آپ کو نمسکار۔
Word by Word
रामःRama
रामः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्मिam
अस्मि:
क्रिया (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
जामदग्न्यःJāmadagnya (son of Jamadagni)
जामदग्न्यः:
समानााधिकरण (Apposition to रामः/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootजामदग्न्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गोत्र/पैत्रिक-नाम (patronymic)
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन; पुं/स्त्री सामान्य (1st person pronoun)
भवन्तम्you (honored one)
भवन्तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; आदरार्थ (honorific ‘you’)
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
प्रयोजन (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formतुमुन् (infinitive), अव्यय; प्रयोजन (purpose)
आगतःhave come
आगतः:
क्रिया/कर्ता (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु) → आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग—‘having come’
तत्that
तत्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘that’ (object of विद्धि)
विद्धिknow (understand)
विद्धि:
क्रिया (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रणिपातेनby (my) prostration
प्रणिपातेन:
करण (Means/करण)
TypeNoun
Rootप्रणिपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
नमःsalutation
नमः:
सम्बन्ध/निपात (Salutation/निपात)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formअव्यय; नमस्कारार्थ निपात (salutation particle), often with dative
तेto you
ते:
सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी (सम्प्रदान/Dative), एकवचन
लोकभावनO sustainer of the world
लोकभावन:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootलोक + भावन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘creator/nourisher of the world’)