Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 23
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
नानामणिगणाकीर्णैर्नीलपीतसितारुणैः / शृङ्गैः समुल्लिखन्तं च व्योम कौतुकसं युतम्
Transliteration
nānāmaṇigaṇākīrṇairnīlapītasitāruṇaiḥ / śṛṅgaiḥ samullikhantaṃ ca vyoma kautukasaṃ yutam
Translation
نیلے، پیلے، سفید اور ارغوانی رنگ کے بے شمار جواہرات سے جڑے اس کے سینگ گویا آسمان کو کُھرچتے تھے؛ وہ منظر عجیب کَوتُک سے بھرپور تھا۔
Word by Word
नाना-मणि-गण-आकीर्णैःwith (ones) studded with many gem-clusters
नाना-मणि-गण-आकीर्णैः:
करण (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + मणि (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक) + आकीर्ण (आ+कॄ धातु, क्त कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘with (horns) filled with groups of various gems’
नील-पीत-सित-अरुणैःblue, yellow, white and red
नील-पीत-सित-अरुणैः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनील + पीत + सित + अरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; colors as a copulative set qualifying ‘horns’
शृङ्गैःwith horns
शृङ्गैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; instrumental plural
समुल्लिखन्तम्scratching/inscribing (upwards)
समुल्लिखन्तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसम्+उद्+लिख् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; present participle ‘scratching/inscribing’ (object described)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
व्योमthe sky
व्योम:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular (as object/goal)
कौतुकसम्curiosity/wonder
कौतुकसम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकौतुक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular
युतम्endowed with/filled with
युतम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘endowed/connected with’ agreeing with ‘व्योम’