Shloka 8
Kārttavīrya–Paraśurāma-saṅgrāma-kathā
Sagara’s Inquiry and Vasiṣṭha’s Account
Devanagari script
समित्पुष्पकुशादीनि द्रव्याण्यहरहर्भृगोः / आनीय काननाद्भूप प्रायच्छदकृतव्रणः
Transliteration
samitpuṣpakuśādīni dravyāṇyaharaharbhṛgoḥ / ānīya kānanādbhūpa prāyacchadakṛtavraṇaḥ
Translation
اے بادشاہ! وہ بے عیب ورت رکھنے والا ہر روز جنگل سے لکڑیاں، پھول، کُش وغیرہ لا کر بھِرگو کو پیش کرتا تھا۔
Word by Word
samit-puṣpa-kuśa-ādīnifuel-sticks, flowers, kuśa-grass, etc.
samit-puṣpa-kuśa-ādīni:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootsamit (प्रातिपदिक) + puṣpa (प्रातिपदिक) + kuśa (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (समित्+पुष्प+कुश+आदि)
dravyāṇimaterials, items
dravyāṇi:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootdravya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
ahar-aharday after day
ahar-ahar:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootahar (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः (पुनरुक्त-अव्ययम्); क्रियाविशेषणम् = प्रतिदिन (day by day)
bhṛgoḥof Bhṛgu
bhṛgoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootbhṛgu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
ānīyahaving brought
ānīya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया/Anterior action)
TypeVerb
Rootā-√nī (धातु)
Formक्त्वान्त/ल्यप् (Gerund/Absolutive); अव्ययभावः = having brought
kānanātfrom the forest
kānanāt:
Apādāna (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootkānana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
bhūpaO king
bhūpa:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootbhūpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
prāyacchatgave, offered
prāyacchat:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootpra-√yam/√dā (धातु; causative sense ‘to give’)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
akṛta-vraṇaḥone who caused no injury
akṛta-vraṇaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Roota- (निषेध) + kṛta (कृदन्त/प्रातिपदिक) + vraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य व्रणः कृतः न = one who has made no wound/harms none)