Shloka 7
Kārttavīrya–Paraśurāma-saṅgrāma-kathā
Sagara’s Inquiry and Vasiṣṭha’s Account
Devanagari script
भूमिशागी त्रिषवण स्नानसध्यापरायणः / उवासपुष्करे राम शतवर्षमतन्द्रितः
Transliteration
bhūmiśāgī triṣavaṇa snānasadhyāparāyaṇaḥ / uvāsapuṣkare rāma śatavarṣamatandritaḥ
Translation
زمین پر سونے والا، تینوں وقت غسل اور سندھیہ کی عبادت میں مشغول رام پُشکر میں سو برس تک بے سستی کے رہا۔
Word by Word
bhūmi-śāgīlying on the ground
bhūmi-śāgī:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootbhūmi (प्रातिपदिक) + śāgin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (भूमौ शायी/शागी = on the ground lying)
triṣavaṇamthrice daily
triṣavaṇam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottri (प्रातिपदिक) + savaṇa (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषणम् (adverbial) = त्रिषु सवनेषु (at the three daily times)
snāna-sandhyā-parāyaṇaḥdevoted to bathing and sandhyā worship
snāna-sandhyā-parāyaṇaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootsnāna (प्रातिपदिक) + sandhyā (प्रातिपदिक) + parāyaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (स्नाने च सन्ध्यायां च परायणः = devoted to bathing and sandhyā rites)
uvāsadwelt, stayed
uvāsa:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√vas (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
puṣkareat Puṣkara
puṣkare:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootpuṣkara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
rāmaO Rāma
rāma:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
śata-varṣamfor a hundred years
śata-varṣam:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण/Duration)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक) + varṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्विगु-समासः (शतं वर्षाणि = hundred years)
atandritaḥuntiring
atandritaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Roota- (उपसर्ग/निषेध) + tandrita (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-समास/निषेधः (अतन्द्रित = not lazy, untiring)