Shloka 49
Kārttavīrya–Paraśurāma-saṅgrāma-kathā
Sagara’s Inquiry and Vasiṣṭha’s Account
Devanagari script
योत्तमा भक्तिराख्याता तां विना नैव सिद्ध्यति / कवचं मन्त्रसहितं ह्यपि वर्षायुतायुतैः
Transliteration
yottamā bhaktirākhyātā tāṃ vinā naiva siddhyati / kavacaṃ mantrasahitaṃ hyapi varṣāyutāyutaiḥ
Translation
جو اعلیٰ بھکتی بیان کی گئی ہے، اس کے بغیر سِدھی حاصل نہیں ہوتی؛ منتر کے ساتھ کَوَچ بھی کروڑوں برس (جپنے پر بھی) پھل نہیں دیتا۔
Word by Word
याwhich
या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormRelative pronoun, Feminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
उत्तमाsupreme
उत्तमा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; superlative adjective
भक्तिःdevotion
भक्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
आख्याताis declared
आख्याता:
Kriya (क्रियाविशेष/वाक्ये विधेय)
TypeVerb
Rootआख्यात (कृदन्त, √ख्या with ā-)
FormPast passive participle (क्त), Feminine, Nominative, Singular; predicative ‘is declared/called’
ताम्that (devotion)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
विनाwithout
विना:
Apadana (अपादान/वियोग)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
FormPreposition/particle governing accusative (विना-योगे द्वितीया)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध)
एवat all/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
FormParticle
सिद्ध्यतिis accomplished/succeeds
सिद्ध्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√सिध् (धातु)
Formलट् (Present), 3rd person, Singular, Parasmaipada
कवचम्armor; protective hymn
कवचम्:
Karta/Karma (प्रसङ्गानुसार)
TypeNoun
Rootकवच (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
मन्त्र-सहितम्accompanied by mantra(s)
मन्त्र-सहितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) + सहित (कृदन्त, √सह)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular; समासः—मन्त्रेण सहितम् (तृतीया-तत्पुरुष)
हिfor/indeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
FormParticle (हेतौ/निश्चये)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
FormParticle
वर्ष-अयुत-अयुतैःby tens-of-millions of years
वर्ष-अयुत-अयुतैः:
Karana (करण/तृतीया)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + अयुत (प्रातिपदिक, संख्या) + अयुत (प्रातिपदिक, संख्या)
FormNeuter (time-measure), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; द्विगु-समासः—अयुतानि अयुतानि वर्षाणि (10^8 years) तैः