Shloka 3
Paraśurāma’s Vow and Jamadagni’s Teaching on Kṣamā
Forbearance
Devanagari script
परशुराम उवाच अहो पश्यत मूढत्वंराज्ञो ह्युत्पथगामिनः / कार्त्तवीर्यस्य यो विद्वांश्चक्रे ब्रह्मवधोद्यमम्
Transliteration
paraśurāma uvāca aho paśyata mūḍhatvaṃrājño hyutpathagāminaḥ / kārttavīryasya yo vidvāṃścakre brahmavadhodyamam
Translation
پَرَشُورام نے کہا—ہائے، دیکھو! گمراہ راجہ کارتّویریہ کی نادانی؛ وہ عالم ہو کر بھی برہمن کے قتل کا ارادہ کرنے لگا۔
Word by Word
परशुरामःParaśurāma
परशुरामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरशुराम (प्रातिपदिक: परशु+राम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अहोoh!/alas!
अहो:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मयादि-निपात (interjection: alas/oh!)
पश्यतsee (you all)
पश्यत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
मूढत्वम्folly/stupidity
मूढत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमूढत्व (प्रातिपदिक: मूढ+त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: indeed)
उत्पथ-गामिनःwho goes on a wrong path
उत्पथ-गामिनः:
Shashthi-anvaya (षष्ठी-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्पथ (प्रातिपदिक) + गामिन् (प्रातिपदिक; √गम् णिनि)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण (of राज्ञः)
कार्त्तवीर्यस्यof Kārttavīrya
कार्त्तवीर्यस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकार्त्तवीर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
विद्वान्(though) learned
विद्वान्:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of यः)
चक्रेundertook/did
चक्रे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
ब्रह्म-वध-उद्यमम्the attempt at brahma-slaying
ब्रह्म-वध-उद्यमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक) + उद्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘ब्रह्मवधे उद्यमः’ (effort to kill a brāhmaṇa/Brahmā)