Next Verse

Shloka 1

Paraśurāma’s Vow and Jamadagni’s Teaching on Kṣamā

Forbearance

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्याभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते त्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३०// सगर उवाच ब्रह्मपुत्र महाभाग वद भार्गवचेष्टितम् / यच्चकार महावीर्य्यो राज्ञः क्रुद्धो हि कर्मणा

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyābhāge tṛtīya upoddhātapāde bhārgavacarite triṃśattamo 'dhyāyaḥ // 30// sagara uvāca brahmaputra mahābhāga vada bhārgavaceṣṭitam / yaccakāra mahāvīryyo rājñaḥ kruddho hi karmaṇā

یوں شری برہمانڈ مہاپُران میں، وایو کے بیان کردہ مَध्य بھاگ کے تیسرے اُپوُدّھات پاد میں، بھارگو چریت کا تیسواں ادھیائے۔ سگر نے کہا—اے برہما پتر، مہابھاگ! بھارگو کے افعال بیان کیجیے؛ وہ مہاویر راجہ کے کرم سے غضبناک ہو کر کیا کر بیٹھا؟

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle: thus/end marker)
श्री-ब्रह्माण्डेin the Śrī Brahmāṇḍa (Purāṇa)
श्री-ब्रह्माण्डे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ग्रन्थ-नाम (in the revered Brahmāṇḍa)
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहापुराण (प्रातिपदिक: महा+पुराण)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
वायु-प्रोक्तेspoken by Vāyu
वायु-प्रोक्ते:
Adhikarana-anvaya (अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवायु (प्रातिपदिक) + प्रोक्त (प्रातिपदिक; √वच् क्त, प्र+ )
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (of महापुराणे)
मध्य-भागेin the middle section
मध्य-भागे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तृतीयthird
तृतीय:
Adhikarana-anvaya (अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal), विशेषण (of पादे)
उपोद्धात-पादेin the introductory quarter/section
उपोद्धात-पादे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउपोद्धात (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
भार्गव-चरितेin the account of the Bhārgavas
भार्गव-चरिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक) + चरित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
त्रिंशत्तमःthirtieth
त्रिंशत्तमः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रिंशत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal), विशेषण (of अध्यायः)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सगरःSagara
सगरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ब्रह्म-पुत्रO son of Brahmā
ब्रह्म-पुत्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
महाभागO greatly fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक: महा+भाग)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
वदtell/speak
वद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भार्गव-चेष्टितम्the deed(s) of the Bhārgava
भार्गव-चेष्टितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक) + चेष्टित (प्रातिपदिक; √चेष्ट् क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
यत्which (deed)
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
चकारdid
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महावीर्यःof great prowess
महावीर्यः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहावीर्य (प्रातिपदिक: महा+वीर्य)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of implied agent, likely रामः/भार्गवः)
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (प्रातिपदिक; √क्रुध् क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: indeed/for)
कर्मणाby (his) act/deed
कर्मणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन