Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)

चिरादिव पुनर्भूमेरुत्थायातीव दुःखिता / पतित्वोत्थाय सा भूयः सुस्वरं प्ररुरोद ह

cirādiva punarbhūmerutthāyātīva duḥkhitā / patitvotthāya sā bhūyaḥ susvaraṃ praruroda ha

کافی دیر بعد وہ نہایت غمگین ہو کر زمین سے اٹھی؛ گر کر پھر سنبھلتے ہی وہ شیریں مگر دردناک آواز میں دوبارہ رونے لگی۔

चिरात्after a long time
चिरात्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचन-रूपेण अव्ययीभूत (Ablative used adverbially), 'after a long time'
इवas if
इव:
Upamana-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय, उपमा-वाचक (Comparative particle)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरावृत्ति-वाचक (Adverb of repetition)
भूमेःfrom the ground (lit. of the ground)
भूमेः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive, 6th), एकवचन (Singular)
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootउत्-स्था (धातु) → उत्थाय (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकाल (having risen)
आतीवexceedingly
आतीव:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formअव्यय, अतिशय-वाचक (Intensifying adverb)
दुःखिताdistressed
दुःखिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुःखित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), एकवचन (Singular) — agreeing with सा
पतित्वाhaving fallen
पतित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootपत् (धातु) → पतित्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकाल (having fallen)
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootउत्-स्था (धातु) → उत्थाय (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकाल (having risen)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
भूयःagain
भूयः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरर्थक (Adverb: again/further)
सु-स्वरम्in a clear/loud voice
सु-स्वरम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + स्वर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (Avyayibhava: 'with good voice' as adverb), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular) — used adverbially
प्ररुरोदwept, cried
प्ररुरोद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-रुद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद (Parasmaipada)
indeed
:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय, पदपूरण/निपात (Expletive particle)