Shloka 40
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
अनुवादमृते पुत्रा भवद्भिस्तत्र कर्मणि / प्रतिभूय न वक्तव्यं यदि मत्प्रियमिच्छथ
Transliteration
anuvādamṛte putrā bhavadbhistatra karmaṇi / pratibhūya na vaktavyaṃ yadi matpriyamicchatha
Translation
اے بیٹو! وہاں اس کام میں اجازت کے بغیر بیچ میں پڑ کر کچھ نہ کہنا؛ اگر تم میری خوشنودی چاہتے ہو۔
Word by Word
अनुवादम्reply, response
अनुवादम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअनुवाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; accusative singular masculine
ऋतेwithout, except
ऋते:
Sambandha (सम्बन्ध/अपादानार्थ-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootऋते (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश-निपातः/पूर्वपद-प्रयोगः; meaning 'without/except' (governs ablative/instrumental sense)
पुत्राःsons
पुत्राः:
Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थ)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; nominative plural masculine
भवद्भिःby you (all)
भवद्भिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; instrumental plural (honorific 'you')
तत्रthere, in that matter
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
कर्मणिin the act/deed
कर्मणि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; locative singular neuter
प्रतिभूयhaving become a guarantor/surety
प्रतिभूय:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्रतिभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive); from धातु √भू with प्रति-; 'having become/standing as surety'
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negative particle)
वक्तव्यम्to be spoken / should be said
वक्तव्यम्:
Karya/Obligation (विधेय/कर्तव्यता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formकृत्य-प्रत्यय (तव्यत्) कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; gerundive/passive necessity: 'should be spoken'
यदिif
यदि:
Hetu/Condition (हेतु/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्त-सम्बन्धी अव्यय (conditional conjunction)
मत्-प्रियम्what is dear to me / my pleasure
मत्-प्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): 'my dear/pleasing'; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular neuter
इच्छथyou (all) desire
इच्छथ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट्-लकार (present), मध्यम-पुरुष, बहुवचन; 2nd person plural present active (परस्मैपद)