Shloka 87
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors
Dharma’s Line and the Sādhyas
Devanagari script
सृजत्यथानुगृह्णाति तथा संहरति प्रजाः / एवमेताः स्मृतास्तिस्रस्तनवो हि स्वयंभुवः
Transliteration
sṛjatyathānugṛhṇāti tathā saṃharati prajāḥ / evametāḥ smṛtāstisrastanavo hi svayaṃbhuvaḥ
Translation
وہ مخلوقات کو پیدا کرتا ہے، پھر ان پر عنایت کرتا ہے اور اسی طرح ان کا سنہار بھی کرتا ہے؛ یوں سویمبھُو کی یہ تین تنویں یاد کی جاتی ہیں۔
Word by Word
सृजतिcreates
सृजति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
अथthen
अथ:
Particle (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/समुच्चय (then/and)
अनुगृह्णातिfavors/grants grace
अनुगृह्णाति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु + ग्रह् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: अनु
तथाlikewise
तथा:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)
संहरतिwithdraws/destroys
संहरति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + हृ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: सम्
प्रजाःcreatures/progeny
प्रजाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
एवम्thus
एवम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/उपसंहार (thus)
एताःthese (f.)
एताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
स्मृताःare remembered/are said
स्मृताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचन (एताः इति सह)
तिस्रःthree
तिस्रः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तनवःforms
तनवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हिindeed
हि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
स्वयंभुवःof the Self-born (Brahmā)
स्वयंभुवः:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्वयंभू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)