Shloka 23
Jamadagni, Brahmasva, and Royal Coercion (धेनुहरण-प्रसङ्गः / ब्रह्मस्व-अपरिहार्यत्वम्)
Devanagari script
पयस्विनीं विना वत्सं गृहीत्वा किङ्करैः सह / स पापस्तरसा राज्ञः सन्निधिं समुपागमत्
Transliteration
payasvinīṃ vinā vatsaṃ gṛhītvā kiṅkaraiḥ saha / sa pāpastarasā rājñaḥ sannidhiṃ samupāgamat
Translation
پَیَسوِنی کو چھوڑ کر، بچھڑے کو خادموں سمیت پکڑ کر وہ گنہگار تیزی سے بادشاہ کی بارگاہ میں جا پہنچا۔
Word by Word
पयस्विनीम्Payasvinī (the cow)
पयस्विनीम्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootपयस्विनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
विनाwithout
विना:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय, उपसर्गसदृश-निपात; ‘without’ (governs accusative)
वत्सम्the calf
वत्सम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गृहीत्वाhaving taken
गृहीत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; ‘having seized/taken’
किङ्करैःwith servants
किङ्करैः:
Sahakāraka/Karaṇa (सहकारक/करण)
TypeNoun
Rootकिङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
सहtogether with
सह:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय, सहार्थक (with)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पापःsinful, wicked
पापः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; qualifying सः
तरसाwith speed
तरसा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
सन्निधिम्presence, vicinity
सन्निधिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसन्निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समुपागमत्approached, came near
समुपागमत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+उप+आ+गम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्