Shloka 12
Jamadagni, Brahmasva, and Royal Coercion (धेनुहरण-प्रसङ्गः / ब्रह्मस्व-अपरिहार्यत्वम्)
Devanagari script
स च शक्तः स्वतपसा संहर्त्तुमपि रक्षितुम् / जगत्सर्वं क्षयं तस्य चिन्तयन्न प्रचुक्रुधे
Transliteration
sa ca śaktaḥ svatapasā saṃharttumapi rakṣitum / jagatsarvaṃ kṣayaṃ tasya cintayanna pracukrudhe
Translation
وہ اپنے تپسیا کے زور سے قادر تھا کہ سارے جگت کو مٹا بھی دے اور بچا بھی لے۔ پھر بھی ان کی ہلاکت کا خیال کرتے ہوئے بھی وہ غضبناک نہ ہوا۔
Word by Word
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
śaktaḥcapable
śaktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśakta (कृदन्त/प्रातिपदिक; √śak शक्)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle used adjectivally), प्रथमा-विभक्ति, पुंलिङ्ग, एकवचन
sva-tapasāby his own austerity
sva-tapasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + tapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (स्वं तपः)
saṃhartumto destroy
saṃhartum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootsaṃ-√hṛ (हृ धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), परस्मैपदी
apieven, also
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; अपि (also/even)
rakṣitumto protect
rakṣitum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Root√rakṣ (रक्ष् धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
jagatthe world
jagat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
sarvamentire
sarvam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to jagat)
kṣayamdestruction
kṣayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṣaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
tasyaof it/that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
cintayanconsidering
cintayan:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√cint (चिन्त् धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), प्रथमा-विभक्ति, पुंलिङ्ग, एकवचन; ‘thinking/considering’
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
pra-cukrudhebecame angry (at all)
pra-cukrudhe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√krudh (क्रुध् धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद