Shloka 11
Jamadagni, Brahmasva, and Royal Coercion (धेनुहरण-प्रसङ्गः / ब्रह्मस्व-अपरिहार्यत्वम्)
Devanagari script
स तथा हन्यमोनो ऽपि व्यथितःक्षमयान्वितः / न चुक्रोधाक्रोधनत्वं सतो हि परमं धनम्
Transliteration
sa tathā hanyamono 'pi vyathitaḥkṣamayānvitaḥ / na cukrodhākrodhanatvaṃ sato hi paramaṃ dhanam
Translation
یوں مار کھاتے ہوئے بھی، دکھ میں بھی، وہ صبر و درگزر سے بھرپور رہا۔ وہ غضبناک نہ ہوا؛ کیونکہ نیک کے لیے بےغضبی ہی سب سے بڑا خزانہ ہے۔
Word by Word
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
tathāthus, in that manner
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
hanyamānaḥbeing struck
hanyamānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√han (हन् धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शानच्), प्रथमा-विभक्ति, पुंलिङ्ग, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (present passive participle)
apieven
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; अपि (concessive particle)
vyathitaḥdistressed
vyathitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvi-√ath/√vyath (व्यथ् धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), प्रथमा-विभक्ति, पुंलिङ्ग, एकवचन
kṣamayā-anvitaḥendowed with patience
kṣamayā-anvitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṣamā (प्रातिपदिक) + anvita (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष (क्षमया अन्वितः = endowed with patience)
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
cukrodhabecame angry
cukrodha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√krudh (क्रुध् धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
akrodhanatvamnon-anger, freedom from wrath
akrodhanatvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roota-krodhana (प्रातिपदिक) + tva (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; त्व-प्रत्ययान्त भाववाचक (abstract noun)
sataḥof the good (person)
sataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (genitive)
hiindeed, for
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
paramamsupreme
paramam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to dhanam)
dhanamwealth, treasure
dhanam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन