Shloka 74
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
जमदग्निरुवाच दाता द्विजानां नृपतिः स यद्यप्याहरिष्यति / विप्रो ऽहं किं करिष्यामि स्वेच्छावितरणं विना
Transliteration
jamadagniruvāca dātā dvijānāṃ nṛpatiḥ sa yadyapyāhariṣyati / vipro 'haṃ kiṃ kariṣyāmi svecchāvitaraṇaṃ vinā
Translation
جمدگنی نے کہا— دْوِجوں کا داتا تو راجا ہے، وہ چاہے تو دے دے گا؛ مگر میں برہمن ہوں، اپنی مرضی کے دان کے بغیر میں کیا کر سکتا ہوں؟
Word by Word
जमदग्निःJamadagni
जमदग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजमदग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
दाताgiver
दाता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
द्विजानाम्of the twice-born (Brahmins)
द्विजानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
नृपतिःking
नृपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle)
अपिeven/though
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-प्रयोग (particle: even/though)
आहरिष्यतिwill take away/bring off
आहरिष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-हृ (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विप्रःa Brahmin
विप्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
किम्what
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; प्रश्नवाचक
करिष्यामिshall I do
करिष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्वेच्छा-वितरणम्distribution by one’s own will
स्वेच्छा-वितरणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वेच्छा (प्रातिपदिक) + वितरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वेच्छायाः वितरणम्)
विनाwithout
विना:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअपादानार्थक-अव्यय (preposition: without)