Shloka 11
The City Equal to Amarāvatī: Creation of Households, Women, and Civic Splendor
Arjunopākhyāna Context
Devanagari script
सराजमार्गापणसौधसद्मसोपानदेवालयचत्वरेषु / पौरैरशेषार्थगुणैः समन्तादध्यास्यमानं परिपूर्णकामैः
Transliteration
sarājamārgāpaṇasaudhasadmasopānadevālayacatvareṣu / paurairaśeṣārthaguṇaiḥ samantādadhyāsyamānaṃ paripūrṇakāmaiḥ
Translation
شاہراہوں، بازاروں، محلوں، گھروں، زینوں، دیوالیوں اور چوراہوں میں—ہر سو وہ شہر ایسے شہریوں سے بھرا تھا جن کی آرزوئیں پوری تھیں اور جو ہر طرح کی دولت و اوصاف سے آراستہ تھے۔
Word by Word
स-राजमार्ग-आपण-सौध-सद्म-सोपान-देवालय-चत्वरेषुin the royal roads, markets, palaces, houses, stairways, temples, and squares
स-राजमार्ग-आपण-सौध-सद्म-सोपान-देवालय-चत्वरेषु:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootस + राजमार्ग + आपण + सौध + सद्मन् + सोपान + देवालय + चत্বর (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व/समुच्चयार्थ; ‘in/at the royal roads, markets, mansions, houses, stairways, temples, and squares’
पौरैःby the citizens
पौरैः:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootपौर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural
अशेष-अर्थ-गुणैःwith all desirable qualities
अशेष-अर्थ-गुणैः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअशेष + अर्थ + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; qualifying पौरैः (citizens possessing all desirable qualities)
समन्तात्from all sides
समन्तात्:
देशाधिकरण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/देशवाचक (from all sides; adverb)
अध्यास्यमानम्being occupied/inhabited
अध्यास्यमानम्:
कर्मणि-भाव (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअधि-आस् (धातु) + श्यत्/यमान (कृदन्त, कर्मणि वर्तमानकृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि वर्तमानकृदन्त (passive present participle) = being occupied/inhabited; agrees with implied ‘नगरम्/स्थानम्’
परिपूर्ण-कामैःby those whose desires are fulfilled
परिपूर्ण-कामैः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपरिपूर्ण + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; qualifying पौरैः