Shloka 8
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
संरज्यमाने गगने बन्धूककुसुमारुणैः / ताराजालद्युतिहरैः समन्तादरुणांशुभिः
Transliteration
saṃrajyamāne gagane bandhūkakusumāruṇaiḥ / tārājāladyutiharaiḥ samantādaruṇāṃśubhiḥ
Translation
آسمان ہر سمت بندھوک کے پھول جیسی سرخی مائل ارُণ کرنوں سے رنگین ہو رہا تھا؛ وہ سرخ شعاعیں ستاروں کے جال کی چمک کو ماند کر رہی تھیں۔
Word by Word
संरज्यमानेwhile (it was) being reddened
संरज्यमाने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootसम् + रञ्ज् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त; शानच्-प्रत्यय (present middle participle); सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (गगने इत्यधिकरणे सति)
गगनेin the sky
गगने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगगन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
बन्धूक-कुसुम-अरुणैःwith (rays) red like bandhūka flowers
बन्धूक-कुसुम-अरुणैः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootबन्धूक + कुसुम + अरुण (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; तत्पुरुष (बन्धूकस्य कुसुमं तद्वत् अरुणः)
तारा-जाल-द्युति-हरैःstealing the lustre of the net of stars
तारा-जाल-द्युति-हरैः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootतारा + जाल + द्युति + हर (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; तत्पुरुष (ताराजालस्य द्युतिं हरन्ति ये)
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place)
अरुण-अंशुभिःwith reddish rays
अरुण-अंशुभिः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअरुण + अंशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; कर्मधारय (अरुणा अंशवः)