Shloka 59
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
महार्हरत्नोज्ज्वलहेमवेदिकानिष्कूटसोपानकुटीविटङ्ककैः / तुलाकपाटर्गलकुड्यदेहलीनिशान्तशालाजिरशोभितैर्भृशम्
Transliteration
mahārharatnojjvalahemavedikāniṣkūṭasopānakuṭīviṭaṅkakaiḥ / tulākapāṭargalakuḍyadehalīniśāntaśālājiraśobhitairbhṛśam
Translation
وہ مقام بیش قیمت جواہرات سے دمکتی سونے کی ویدیکاؤں، نِشکُوٹوں، سیڑھیوں، کُٹیوں اور چھت کے ابھاروں سے نہایت مزین تھا؛ نیز توازن والے کواڑوں، اَرگَلوں، دیواروں، دہلیزوں، پُرسکون شالاؤں اور صحنوں سے بھی خوب آراستہ تھا۔
Word by Word
महार्हरत्नोज्ज्वलहेमवेदिकानिष्कूटसोपानकुटीविटङ्ककैःwith platforms, balconies, stairways, cottages and projections made splendid by precious jewel-bright gold
महार्हरत्नोज्ज्वलहेमवेदिकानिष्कूटसोपानकुटीविटङ्ककैः:
करण (Instrument; descriptive)
TypeNoun
Rootमहा-अर्ह-रत्न-उज्ज्वल-हेम-वेदिका-निष्कूट-सोपान-कुटी-विटङ्क (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—बहुपद-समाहार/इतरेतर-द्वन्द्व-प्रायः (वेदिकाः, निष्कूटाः, सोपानानि, कुट्यः, विटङ्काः) ये महārharatna-ujjvala-hema-युक्ताः
तुलाकपाटर्गलकुड्यदेहलीनिशान्तशालाजिरशोभितैःadorned with balances/weights, doors, bolts, walls, thresholds, quiet halls, and courtyards
तुलाकपाटर्गलकुड्यदेहलीनिशान्तशालाजिरशोभितैः:
करण (Instrument; descriptive)
TypeAdjective
Rootतुला-कपाट-अर्गल-कुड्य-देहली-निशान्त-शाला-अजिर-शोभित (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; 'शोभित' = √शुभ्/शोभ् (धातु) क्त-प्रत्ययान्त; समासः—बहुपद-तत्पुरुषः (तुला, कपाट, अर्गल, कुड्य, देहली, निशान्तशाला, अजिर) इत्यैः शोभितः
भृशम्greatly/exceedingly
भृशम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (intensifier: greatly)