Shloka 52
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
शक्नोष्यपि पुरीं गन्तुं मामनुज्ञातुर्हसि / अन्यथा चेत्खलैः सैन्यैरत्यर्थं मुनिसत्तम
Transliteration
śaknoṣyapi purīṃ gantuṃ māmanujñāturhasi / anyathā cetkhalaiḥ sainyairatyarthaṃ munisattama
Translation
تم شہر جا سکتے ہو، مگر میری اجازت لینا مناسب ہے؛ ورنہ بدکار لشکروں سے سخت اذیت ہوگی، اے بہترین رشی۔
Word by Word
शक्नोषिyou are able
शक्नोषि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (also/even)
पुरीम्to the city
पुरीम्:
Karma (कर्म/गन्तव्य)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
अनुज्ञातुम्to permit
अनुज्ञातुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootअनुज्ञा (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive), ‘to permit/consent’
अर्हसिyou ought
अर्हसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; योग्यता (ought)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (otherwise)
चेत्if
चेत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle ‘if’)
खलैःby wicked men
खलैः:
Karana (करण/सहायक)
TypeNoun
Rootखल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया बहुवचन
सैन्यैःby armies
सैन्यैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया बहुवचन
अत्यर्थम्excessively
अत्यर्थम्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थम् (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक-अव्यय (excessively)
मुनिसत्तमO best sage
मुनिसत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि-सत्तम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative) एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘मुनीनां सत्तमः’ (best of sages)