Shloka 17
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
गच्छत्सु चाश्रमोपान्तं प्रसूनजलहारिषु / स्वाध्या यदक्षैर्बहुभिरजिनांबरधारिभिः
Transliteration
gacchatsu cāśramopāntaṃ prasūnajalahāriṣu / svādhyā yadakṣairbahubhirajināṃbaradhāribhiḥ
Translation
جب پھول اور پانی لانے والے آشرم کے قریب جاتے تھے، تو بہت سے اجین (ہرن چرم) پوش تپسوی سوادھیائے میں مشغول ہو کر جپ مالا کے دانے پھیرتے تھے۔
Word by Word
गच्छत्सुwhile going
गच्छत्सु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गच्छत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), बहुवचन; ‘while (they) are going’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
आश्रमhermitage
आश्रम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, समासपूर्वपद (stem used in compound)
उपान्तम्to the vicinity
उपान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउपान्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; गत्यर्थकक्रियायाः कर्म/देश (goal/place)
प्रसूनflowers
प्रसून:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रसून (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, समासपूर्वपद (stem used in compound)
जलwater
जल:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, समासपूर्वपद
हारिषुamong the carriers/collectors
हारिषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), बहुवचन; ‘in/among those who carry’ (qualifying persons)
स्वाध्यायVedic study/recitation
स्वाध्याय:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वाध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन; कर्तृपद (subject)
यत्which
यत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
अक्षैःwith syllables/letters (akṣas)
अक्षैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootअक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन
बहुभिःwith many
बहुभिः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन; विशेषण of ‘अक्षैः’
अजिनdeerskin
अजिन:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअजिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, समासपूर्वपद
अम्बरgarment, cloth
अम्बर:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, समासपूर्वपद
धारिभिःby/with the wearers
धारिभिः:
Sahakārī (सहकारी)
TypeNoun
Rootधारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन; करण/सहकारक (agent group accompanying)