Shloka 10
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
वयांसि नर्मदातीरतरुनीडाश्रयेषु च / व्याहरन्स्वाकुला वाचो मनःश्रोत्रसुखावहाः
Transliteration
vayāṃsi narmadātīratarunīḍāśrayeṣu ca / vyāharansvākulā vāco manaḥśrotrasukhāvahāḥ
Translation
نرمدا کے کنارے درختوں کے گھونسلوں میں بسے پرندے چہچہاتے تھے؛ ان کی بےتاب مگر شیریں آوازیں دل و کان کو راحت دیتی تھیں۔
Word by Word
वयांसिbirds
वयांसि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
नर्मदा-तीर-तरु-नीड-आश्रयेषुin the nests on the trees on the banks of the Narmadā
नर्मदा-तीर-तरु-नीड-आश्रयेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनर्मदा + तीर + तरु + नीड + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; तत्पुरुष-श्रृङ्खला (नर्मदायाः तीरेषु तरुषु नीडानाम् आश्रयेषु)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
व्याहरन्uttering, chirping
व्याहरन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + आ + हृ (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त; शतृ-प्रत्यय (present active participle); प्रथमा बहुवचन नपुंसकलिङ्ग (वयांसि इत्यन्वयः)
सु-आकुलाःvery excited, agitated
सु-आकुलाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + आकुल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्मधारय (सुष्ठु आकुलाः)
वाचःcalls, sounds
वाचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
मनः-श्रोत्र-सुख-आवहाःbringing pleasure to mind and ear
मनः-श्रोत्र-सुख-आवहाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनस् + श्रोत्र + सुख + आवह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; तत्पुरुष (मनःश्रोत्रयोः सुखम् आवहन्ति ये)