Shloka 71
Rāma’s Stuti of Śiva (Śarva) and the Theophany of the Three‑Eyed Lord
Devanagari script
वसिष्ठ उवाच इति पृष्टस्तदा तेन स्ववृत्तान्तमशेषतः / कथयामास राजेन्द्र रामस्तस्मै यथाक्रमम्
Transliteration
vasiṣṭha uvāca iti pṛṣṭastadā tena svavṛttāntamaśeṣataḥ / kathayāmāsa rājendra rāmastasmai yathākramam
Translation
وسِشٹھ نے کہا—اے راجندر! یوں پوچھے جانے پر رام نے اس کو اپنا سارا حال ترتیب وار سنایا۔
Word by Word
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वक्ता
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect, लिट्-लकार); प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्त्यर्थक—‘thus’
पृष्टःhaving been asked
पृष्टः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृत् (Past participle, क्त); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘asked’
तदाthen
तदा:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक—‘then’
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग/नपुंसक, तृतीया (3rd), एकवचन
स्व-वृत्तान्तम्his own account
स्व-वृत्तान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + वृत्तान्त (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘own account’); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अशेषतःcompletely
अशेषतः:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootअशेषतः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक—‘entirely, without remainder’
कथयामासnarrated/told
कथयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकथय् (धातु, णिजन्त from कथ्)
Formलिट् (Periphrastic perfect, लिट्-लकार); प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
राजेन्द्रO best of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘king of kings’); पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
रामःRāma
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; चतुर्थी (4th), एकवचन
यथा-क्रमम्in proper sequence
यथा-क्रमम्:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः—‘in due order’