Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 86
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
रामो ऽपि हत्वा दितिजानभ्यनुज्ञाप्य चामरान् / स्वमाश्रमं समापेदे तपस्यासक्तमानसः
Transliteration
rāmo 'pi hatvā ditijānabhyanujñāpya cāmarān / svamāśramaṃ samāpede tapasyāsaktamānasaḥ
Translation
رام نے بھی دیتجوں کو قتل کر کے اور دیوتاؤں کو رخصت دے کر، تپسیا میں منہمک دل کے ساتھ اپنے آشرم کو جا پہنچا۔
Word by Word
रामःRama
रामः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (1st), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
अपिalso
अपि:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक-अव्यय (particle: also/even)
हत्वाhaving slain
हत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√हन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having slain’
दितिजान्the sons of Diti (demons)
दितिजान्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootदितिज (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (2nd), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine)
अभ्यनुज्ञाप्यhaving given permission
अभ्यनुज्ञाप्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअभि+अनु+√ज्ञा (धातु) (णिच् causative)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund) of causative: ‘having granted leave/permission’
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अमरान्the immortals (gods)
अमरान्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootअमर (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (2nd), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine)
स्वम्his own
स्वम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (2nd), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-रूप (agreeing with ‘आश्रमम्’ as neuter)
आश्रमम्hermitage
आश्रमम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
समापेदेreturned, reached
समापेदे:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+आ+√पद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (Singular), आत्मनेपद
तपस्या-असक्त-मानसःwhose mind was attached to austerity
तपस्या-असक्त-मानसः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतपस्या (प्रातिपदिक) + आसक्त (आ+√सञ्ज् धातु; क्त कृदन्त) + मानस (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (यस्य मानसः तपस्यायाम् आसक्तः सः), प्रथमा-विभक्ति (1st), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine) — ‘रामः’ इत्यस्य विशेषणम्