Shloka 65
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
पपात संस्पृशन्मूर्ध्ना चरणौ पुरविद्विषः / पश्यतां देववृन्दानां मध्ये भृगुकुलोद्वहम्
Transliteration
papāta saṃspṛśanmūrdhnā caraṇau puravidviṣaḥ / paśyatāṃ devavṛndānāṃ madhye bhṛgukulodvaham
Translation
بھृگو خاندان کے برگزیدہ نے دیوتاؤں کے مجمع کے سامنے شہر کے دشمن کے قدموں کو سر سے چھو کر زمین پر گر کر سجدۂ تعظیم کیا۔
Word by Word
पपातfell down
पपात:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
संस्पृशन्touching
संस्पृशन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्+स्पृश् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (concomitant action)
मूर्ध्नाwith (his) head
मूर्ध्ना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), एकवचन
चरणौthe two feet
चरणौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Accusative), द्विवचन
पुरविद्विषःof the enemy of the cities (Śiva)
पुरविद्विषः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुर+विद्विष् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): 'पुरस्य विद्विष्'; पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध/Genitive), एकवचन
पश्यताम्of the onlookers
पश्यताम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle/शतृ) बहुवचनस्य षष्ठी (genitive plural) रूपम्; 'of those who are seeing'
देववृन्दानाम्of the groups of gods
देववृन्दानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव+वृन्द (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: 'देवानां वृन्दम्'; नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable) स्थानवाचक (locative adverb): 'in the midst'
भृगुकुलोद्वहम्the foremost of the Bhṛgu clan
भृगुकुलोद्वहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभृगु+कुल+उद्वह (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: 'भृगुकुलस्य उद्वहः' (best of Bhṛgu lineage); पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन