Shloka 6
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
मायावी भगवान्विष्णुः श्रूयते पुरुषोत्तमः / को वा त्वं वपुषानेन ब्रूहि मां समुपागतः
Transliteration
māyāvī bhagavānviṣṇuḥ śrūyate puruṣottamaḥ / ko vā tvaṃ vapuṣānena brūhi māṃ samupāgataḥ
Translation
مایا رکھنے والے بھگوان وشنو کو پُرشوتّم کہا جاتا ہے؛ اس روپ میں تم کون ہو جو میرے پاس آئے ہو—مجھے بتاؤ۔
Word by Word
मायावीpossessing māyā; magical
मायावी:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमायाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्रूयतेis heard; is said
श्रूयते:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: 'is heard/said')
पुरुषोत्तमःthe Supreme Person
पुरुषोत्तमः:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootपुरुष + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/निर्धारणार्थ: 'of men, the best'), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कःwho?
कः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, प्रश्नवाचक (interrogative)
वाindeed; or
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय, विकल्पार्थक-निपात (particle of alternative/emphasis)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, मध्यमपुरुषार्थ (2nd person pronoun)
वपुषाwith (this) body/form
वपुषा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अनेनby/with this
अनेन:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन, सर्वनाम; विशेषणत्वेन वपुषा इति (agreeing with vapuṣā)
ब्रूहिtell; speak
ब्रूहि:
Kriya (क्रिया/Command)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
माम्me
माम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन
समुपागतःhaving approached; come
समुपागतः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective of 'tvam')
TypeVerb
Rootसम् + उप + गम् (धातु) → उपागत (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि-प्रयोग (active: 'having come')