Shloka 23
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
ततः स्वरुपधृक् शंभुस्तद्भक्तिपरितोषितः / राममुत्थापयामास प्रणा मावनतं भुवि
Transliteration
tataḥ svarupadhṛk śaṃbhustadbhaktiparitoṣitaḥ / rāmamutthāpayāmāsa praṇā māvanataṃ bhuvi
Translation
پھر اپنے حقیقی روپ میں شَمبھو، اس کی بھکتی سے خوش ہو کر، زمین پر سجدۂ تعظیم میں جھکے ہوئے رام کو اٹھانے لگے۔
Word by Word
ततःthen
ततः:
कालाधिकरण (Temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (Adverb): तस्मात् काले/अनन्तरम् (thereupon/then)
स्वरूप-धृक्bearing (his) own form
स्वरूप-धृक्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootस्वरूप (प्रातिपदिक) + धृ (धातु)
Formकृदन्त (धृ + क्विप्/क्-प्रत्यय: धृक् = धारयिता), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास: स्वरूपं धारयति
शम्भुःŚambhu (Śiva)
शम्भुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशम्भु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
तद्-भक्ति-परितोषितःpleased by his devotion
तद्-भक्ति-परितोषितः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + भक्ति (प्रातिपदिक) + परितोषित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (परि+तुष् + क्त), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास: तस्य भक्त्या परितोषितः
रामम्Rama
रामम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
उत्थापयामासraised up
उत्थापयामास:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootउत् + स्था (धातु) [णिच् causative: उत्थापयति]
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद; णिजन्त (Causative)
प्रणाम-अवनतम्bowed down in obeisance
प्रणाम-अवनतम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootप्रणाम (प्रातिपदिक) + अवनत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (अव + नम् + क्त), पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास: प्रणामेन अवनतः
भुविon the ground
भुवि:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक: भूमि/भुवि)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)