Shloka 77
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
निरूपय स्वभुद्ध्या त्वमात्मनो मम चान्तरम् / अहं तु सर्वभावेन मित्रादिभरणे रतः
Transliteration
nirūpaya svabhuddhyā tvamātmano mama cāntaram / ahaṃ tu sarvabhāvena mitrādibharaṇe rataḥ
Translation
تم اپنی عقل سے اپنے اور میرے درمیان کا فرق جانچو؛ میں تو ہر حال میں دوستوں وغیرہ کی کفالت میں مشغول ہوں۔
Word by Word
निरूपयdetermine/ascertain
निरूपय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-रूप् (धातु)
FormLoṭ (लोट्, imperative), Madhyama-puruṣa (2nd person), Singular (एकवचन), Parasmaipada
स्वभुद्ध्याby your own intellect
स्वभुद्ध्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्व + बुद्धि (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental (3rd: तृतीया), Singular; तत्पुरुष (षष्ठी): स्वस्य बुद्धिः → स्वबुद्धिः
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNominative (1st: प्रथमा), Singular (एकवचन)
आत्मनःof yourself/of the self
आत्मनः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive/Ablative (6th/5th: षष्ठी/पञ्चमी), Singular; here genitive ‘of self’
ममof me/my
मम:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive (6th: षष्ठी), Singular
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय अव्यय)
अन्तरम्difference/interval
अन्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd: द्वितीया), Singular
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNominative (1st: प्रथमा), Singular
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
FormParticle (विरोध/विशेषार्थक अव्यय)
सर्वभावेनwith all my being/entirely
सर्वभावेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसर्व + भाव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd: तृतीया), Singular; तत्पुरुष: सर्वः भावः → सर्वभावः
मित्रादिभरणेin the support/maintenance of friends etc.
मित्रादिभरणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमित्र + आदि + भरण (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th: सप्तमी), Singular; compound: मित्रादीनां भरणम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
रतःdevoted/engaged
रतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootरम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
FormPast participle used adjectivally (क्त), Masculine, Nominative (1st: प्रथमा), Singular; ‘engaged/devoted’