Shloka 45
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
वसिष्ठ उवाच तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य किञ्चित्कोपसमन्वितः / तमुवाच पुनर्वाक्यमिदं राजन्भृगूद्वहः
Transliteration
vasiṣṭha uvāca tacchrutvā vacanaṃ tasya kiñcitkopasamanvitaḥ / tamuvāca punarvākyamidaṃ rājanbhṛgūdvahaḥ
Translation
وسِشٹھ نے کہا—اس کی بات سن کر وہ کچھ غضب میں آ گئے؛ پھر، اے راجن، بھِرگو وَنش کے برتر نے اسے دوبارہ یہ کلام کہا۔
Word by Word
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; ‘that’ (object of hearing)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund): having heard
वचनम्words, statement
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (Genitive), एकवचन
किञ्चित्a little
किञ्चित्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित् (सर्वनाम/अव्ययवत्)
Formपरिमाणवाचक-अव्यय (somewhat/a little)
कोपसमन्वितःendowed with anger
कोपसमन्वितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकोप + समन्वित (प्रातिपदिक; √अन्वि/√इ + क्त)
Formसमास: ‘कोपेन समन्वितः’ (endowed with anger), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण वसिष्ठस्य
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-वाचक-अव्यय (again)
वाक्यम्speech, statement
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण वाक्यस्य
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
भृगूद्वहःthe foremost of the Bhṛgus
भृगूद्वहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु + उद्वह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘भृगूणाम् उद्वहः’ (foremost among Bhṛgus)