Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam

The Austerities of Rama Jamadagnya

तस्मादितस्त्वयाद्यैव गन्तुमन्यत्र युज्यते / न चेद्भवति मे हानिः स्वकृतेर्नियमस्य च

tasmāditastvayādyaiva gantumanyatra yujyate / na cedbhavati me hāniḥ svakṛterniyamasya ca

اس لیے تمہیں آج ہی یہاں سے کہیں اور چلے جانا مناسب ہے؛ ورنہ میرے اپنے اختیار کیے ہوئے نِیَم کی خلاف ورزی ہوگی اور مجھے نقصان پہنچے گا۔

तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
अपादान (Ablative source/अपादान)
TypeNoun
Rootतस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पञ्चमी विभक्ति, एकवचन
इतस्from here
इतस्:
अपादान (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), अपादानार्थक (denoting 'from here')
त्वयाby you
त्वया:
कर्ता (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया विभक्ति, एकवचन
अद्यtoday
अद्य:
कालाधिकरण (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of time)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic particle)
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
कर्म (Object of 'yujyate'/कर्म)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formकृदन्त (तुमुन्-प्रत्यय, infinitive), अव्ययवत् प्रयोग (indeclinable infinitive)
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of place)
युज्यतेis fitting/appropriate
युज्यते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive sense: 'is proper/is fitting')
not
:
सम्बन्ध (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
चेत्if
चेत्:
सम्बन्ध (Condition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formअव्यय (conditional particle)
भवतिbecomes/occurs
भवति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मेto me/of me
मे:
सम्बन्ध (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
हानिःloss/harm
हानिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहानि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
स्व-कृतेःof (my) own act/deed
स्व-कृतेः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकृति (प्रातिपदिक); स्व (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास, स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन
नियमस्यof the vow/discipline
नियमस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनियम (प्रातिपदिक)
Formपुँलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन
and
:
सम्बन्ध (Coordination/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)