Shloka 3
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
दिदृक्षवः समाजग्मुः कुतूहलसमन्विताः / ख्यापयन्तस्तपः श्रेष्ठं तस्य राजन्महात्मनः
Transliteration
didṛkṣavaḥ samājagmuḥ kutūhalasamanvitāḥ / khyāpayantastapaḥ śreṣṭhaṃ tasya rājanmahātmanaḥ
Translation
اسے دیکھنے کی خواہش سے، تجسّس کے ساتھ وہ سب جمع ہوئے؛ اے راجن، اس مہاتما کے برتر تپس کی عظمت بیان کرتے ہوئے آئے۔
Word by Word
didṛkṣavaḥwishing to see
didṛkṣavaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdidṛkṣu (प्रातिपदिक; √dṛś (धातु) इच्छार्थे)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; इच्छार्थक-प्रत्ययान्त (desiderative adjective)
samājagmuḥcame together / assembled
samājagmuḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; उपसर्ग ‘sam-ā-’
kutūhala-samanvitāḥendowed with curiosity
kutūhala-samanvitāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkutūhala-samanvita (प्रातिपदिक; √i (धातु) + kta with sam-anu)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘kutūhalena samanvitāḥ’ (instrumental relation)
khyāpayantaḥproclaiming / making known
khyāpayantaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√khyā (धातु) णिच् (causative)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (present active participle), परस्मैपद; प्रथमा, बहुवचन, पुंलिङ्ग
tapaḥausterity
tapaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
śreṣṭhamexcellent
śreṣṭham:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśreṣṭha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘tapaḥ’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
rājanO king
rājan:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
mahātmanaḥof the great-souled (one)
mahātmanaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmahātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘mahān ātmā yasya’ (great-souled)