Previous Verse
Next Verse

Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 20

Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam

The Austerities of Rama Jamadagnya

कृत्याकृत्यविधौचैव न विशेषितधीरहम् / प्रपन्नो नाभिगमनं निवासमपि कस्यचित्

kṛtyākṛtyavidhaucaiva na viśeṣitadhīraham / prapanno nābhigamanaṃ nivāsamapi kasyacit

کرتव्य اور اَکرتव्य کے ضابطے میں بھی میری عقل کوئی امتیاز نہیں کرتی۔ میں کسی کا پناہ گزیں نہیں؛ نہ کسی کے پاس جاتا ہوں، نہ کسی کے ہاں رہتا ہوں۔

कृत्य-अकृत्य-विधौin the matter of duty and non-duty
कृत्य-अकृत्य-विधौ:
अधिकरण (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत्य + अकृत्य + विधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘in the rule regarding what should/should not be done’
and
:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
अवधारण (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
not
:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
विशेषित-धीःone with biased/discriminating judgment
विशेषित-धीः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविशेषित (कृदन्त; वि + शिष्/शास् caus./ppp) + धी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘one whose understanding is made partial/specified’; विशेषण (qualifying अहम्)
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
प्रपन्नःhaving taken refuge / surrendered
प्रपन्नः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र + पद् (धातु) → प्रपन्न (कृदन्त; क्त/PPP)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) used predicatively
not
:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
अभिगमनम्approach/visiting
अभिगमनम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअभि + गम् (धातु) → अभिगमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
निवासम्dwelling/residence
निवासम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनि + वस् (धातु) → निवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अपिeven/also
अपि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक अव्यय (also/even)
कस्यचित्of anyone
कस्यचित्:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक (प्रातिपदिक/सर्वनाम) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; अनिश्चित-सम्बन्ध (indefinite: ‘of anyone’)