Shloka 19
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
समश्च सर्वभूतेषु न च पित्रादयो ऽपि मे / अभक्ष्यागम्यपेयादिच्छन्दवस्तुषु कुत्रचित्
Transliteration
samaśca sarvabhūteṣu na ca pitrādayo 'pi me / abhakṣyāgamyapeyādicchandavastuṣu kutracit
Translation
میں سب مخلوقات کے ساتھ یکساں ہوں؛ میرے لیے باپ وغیرہ بھی کوئی معنی نہیں رکھتے۔ ناجائز خوراک، ممنوعہ جگہ، ناقابلِ نوش چیزیں وغیرہ میں بھی مجھے کہیں جھجک نہیں۔
Word by Word
समःequal, impartial
समः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying अहम्—understood)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
सर्व-भूतेषुamong all beings
सर्व-भूतेषु:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व + भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
नnot
न:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
पितृ-आदयःfather and others (relations)
पितृ-आदयः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘father and others’
अपिeven/also
अपि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अप्यर्थक अव्यय (also/even)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
अ-भक्ष्य-अ-गम्य-पेय-आदि-छन्द-वस्तुषुin matters of forbidden/allowed objects (food, approach, drink, etc.) according to desire
अ-भक्ष्य-अ-गम्य-पेय-आदि-छन्द-वस्तुषु:
अधिकरण (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअभक्ष्य + अगम्य + पेय + आदि + छन्द + वस्तु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व—‘in matters/things such as the uneatable, the unapproachable, the drinkable, etc., (as per) desire/whim’
कुत्रचित्anywhere/ever
कुत्रचित्:
अधिकरण (Adverbial/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootकुत्रचित् (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (indefinite locative adverb: ‘anywhere/ever’)