Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 12
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
मांसभारद्वयालंबिविधानानतकन्धरः / आरुजंस्तरसा वृक्षानूरुवेगेन संघशः
Transliteration
māṃsabhāradvayālaṃbividhānānatakandharaḥ / ārujaṃstarasā vṛkṣānūruvegena saṃghaśaḥ
Translation
دونوں طرف لٹکے گوشت کے بوجھ سے اس کی گردن جھکی ہوئی تھی؛ رانوں کے زور سے وہ تیزی کے ساتھ بہت سے درخت جھنڈ کے جھنڈ توڑتا چلا گیا۔
Word by Word
मांस-भार-द्वय-आलम्बि-विधान-आनत-कन्धरःwhose neck was bent down by the arrangement of two hanging loads of flesh
मांस-भार-द्वय-आलम्बि-विधान-आनत-कन्धरः:
विशेषणम् (Adjectival to कर्ता)
TypeAdjective
Rootमांस (प्रातिपदिक) + भार (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक) + आलम्बिन् (प्रातिपदिक) + विधान (प्रातिपदिक) + आनत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √नम्) + कन्धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; बहुव्रीहिः—‘यस्य कन्धरः ...’ (one whose neck is ...)
आरुजन्breaking; shattering
आरुजन्:
विशेषणम् (Adjectival to कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ-√रुज् (धातु) (वर्तमानकृदन्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; वर्तमानकृदन्त (शतृ-प्रत्यय)
तरसाwith force; by sheer speed
तरसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचनम्; ‘बल/वेग’ अर्थे
वृक्षान्trees
वृक्षान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) बहुवचनम्
ऊरु-वेगेनwith the speed/force of his thighs
ऊरु-वेगेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootऊरु (प्रातिपदिक) + वेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचनम्
संघशःin clusters; in groups
संघशः:
क्रियाविशेषणम् (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसंघशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; समूह/क्रमवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb: in groups/clusterwise)