Shloka 20
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
सहसा निपतत्सिंहनखनिर्भिन्नमस्तकैः / गजैराक्रन्दनादेन पूर्यमामं वनं क्वचित्
Transliteration
sahasā nipatatsiṃhanakhanirbhinnamastakaiḥ / gajairākrandanādena pūryamāmaṃ vanaṃ kvacit
Translation
کہیں شیر کے ناخنوں سے چِرے ہوئے سروں والے ہاتھی اچانک گر پڑتے، اور ان کی چیخ و پکار سے سارا جنگل بھر جاتا تھا۔
Word by Word
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम् (adverb: suddenly)
निपतत्falling down
निपतत्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootनि (उपसर्ग) + पत् धातु (शतृ-प्रत्यय; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग); वर्तमानकालिक-कर्तरि-शतृ (falling down)
सिंह-नख-निर्भिन्न-मस्तकैःby (elephants) whose heads were torn by lions’ claws
सिंह-नख-निर्भिन्न-मस्तकैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक) + नख (प्रातिपदिक) + निर्भिन्न (भिद् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + मस्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (सिंहनखैः निर्भिन्नानि मस्तकानि येषाम्)
गजैःby elephants
गजैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन
आक्रन्दन-आदेनwith the sound of wailing/cries
आक्रन्दन-आदेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootआक्रन्दन (प्रातिपदिक) + आद (प्रातिपदिक; ‘sound/cry’)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (आक्रन्दनस्य आदः)
पूर्यमाणम्being filled
पूर्यमाणम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootपूर् धातु (यक्-प्रत्यय; कर्मणि वर्तमान कृदन्त—शानच्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि वर्तमानकालिक कृदन्त (being filled)
वनम्forest
वनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक-अव्ययम्