Shloka 33
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
स तस्मिन्सर्वभूतानां मनोनयननन्दनः / उवास कतिचिन्मासांस्तच्छुश्रूषापरायणः
Transliteration
sa tasminsarvabhūtānāṃ manonayananandanaḥ / uvāsa katicinmāsāṃstacchuśrūṣāparāyaṇaḥ
Translation
وہ سب جانداروں کے دل و دیدہ کو خوش کرنے والا، چند ماہ وہیں رہا اور ان کی خدمت میں یکسو رہا۔
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
तस्मिन्in him/there (in that place/person)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; अधिकरण (locative)
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व + भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (all beings)
मनोनयननन्दनःthe delight of mind and eyes
मनोनयननन्दनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् + नयन + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (मनसः नयनस्य नन्दनः = delight of mind and eyes)
उवासdwelt/stayed
उवास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कतिचित्some, a few
कतिचित्:
Visheshana (विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकतिचित् (अव्यय/सर्वनाम-प्रयोग)
Formअव्यय; अनिश्चित-संख्यावाचक (indefinite numeral/adverbial)
मासान्months
मासान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), बहुवचन; काल-परिमाण (duration)
तत्that (service to him/that one)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; सर्वनाम; (छुश्रूषा-परायणः इति विशेषणस्य विषयः)
शुश्रूषा-परायणःdevoted to attendance/service
शुश्रूषा-परायणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशुश्रूषा + परायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (शुश्रूषायां परायणः = devoted to service)