Shloka 8
Brahmaṇa-parīkṣā
Examination/Doctrine of the Pitṛs in Śrāddha Context
Devanagari script
देवतानां हि पितरः पूर्वमाप्यायनं स्मृताः / न हि योगगतिः सूक्ष्मा पितॄणां ज्ञायते नरैः
Transliteration
devatānāṃ hi pitaraḥ pūrvamāpyāyanaṃ smṛtāḥ / na hi yogagatiḥ sūkṣmā pitṝṇāṃ jñāyate naraiḥ
Translation
دیوتاؤں کے لیے بھی پہلے پِتر ہی پرورش کا سرچشمہ سمجھے گئے ہیں۔ پِتروں کی نہایت لطیف یوگ-گتی انسانوں کو معلوم نہیں ہوتی۔
Word by Word
देवतानाम्of the deities
देवतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक निपात (indeed/for)
पितरःthe ancestors
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
पूर्वम्formerly/first
पूर्वम्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्राय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (formerly/first)
आप्यायनम्nourishment/increase
आप्यायनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआप्यायन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्मृताःare remembered (as)
स्मृताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकालिक-विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (are remembered/considered)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (not)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (indeed)
योग-गतिःthe yogic course/way
योग-गतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक) + गति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: योगस्य गतिः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सूक्ष्माsubtle
सूक्ष्मा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं (योगगतिः इत्यस्य)
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
ज्ञायतेis known
ज्ञायते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (is known)
नरैःby men
नरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ-करण), बहुवचन