Shloka 19
Brahmaṇa-parīkṣā
Examination/Doctrine of the Pitṛs in Śrāddha Context
Devanagari script
बृहस्पतिरुवाच इत्येतदङ्गिराः पूर्वमृषीणामुक्तवान्प्रभुः / पृष्टश्च संशयान्सर्वानृषीनाह नृसंसदि
Transliteration
bṛhaspatiruvāca ityetadaṅgirāḥ pūrvamṛṣīṇāmuktavānprabhuḥ / pṛṣṭaśca saṃśayānsarvānṛṣīnāha nṛsaṃsadi
Translation
بृहस्पति نے کہا—اسی طرح پروردگار اَنگِرا نے پہلے رِشیوں سے کہا تھا؛ اور جب تمام شبہات پوچھے گئے تو انسانوں کی مجلس میں اس نے رِشیوں کو جواب دیا۔
Word by Word
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अङ्गिराःAṅgirā (the sage)
अङ्गिराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (ऋषिनाम-विशेषरूप; nom. sg. in -आः)
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formकालवाचक अव्यय (adverb: ‘formerly’)
ऋषीणाम्of the sages
ऋषीणाम्:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
उक्तवान्said/spoke
उक्तवान्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्तवत् (कृदन्त)
Formभूतकालिक कर्तरि कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having said’
प्रभुःthe lord/master
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अङ्गिराः इत्यस्य विशेषणवत्
पृष्टःasked
पृष्टः:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been asked’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
संशयान्doubts
संशयान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
ऋषीन्the sages
ऋषीन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
आहsaid/told
आह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु; आह as perfect form)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नृ-संसदिin the assembly of men
नृ-संसदि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक) + संसद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन