Shloka 77
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga
Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः
Devanagari script
आचमनं द्वितीयं च देवकार्ये ततो ऽपरम् / उपवासस्त्रिरात्रं तु दुष्टमुक्ते ह्युदात्दृतः
Transliteration
ācamanaṃ dvitīyaṃ ca devakārye tato 'param / upavāsastrirātraṃ tu duṣṭamukte hyudātdṛtaḥ
Translation
دیوتا کے کام میں دوسرا آچمن اور اس کے بعد بھی (آچمن) کرے؛ اور بدکلامی کرنے پر تین رات کا روزہ بہترین پرायशچت بتایا گیا ہے۔
Word by Word
आचमनम्ācamana (ritual sipping)
आचमनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआचमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; here as object/act-name
द्वितीयम्second
द्वितीयम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; qualifies आचमनम्
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक; conjunction
देव-कार्येin a divine rite
देव-कार्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; Locative singular; ‘in divine rite/duty’
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अपादान/क्रमसूचक; adverb ‘then/from there’
अपरम्another/further
अपरम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘another/further’ (elliptic with आचमनम्)
उपवासःfasting
उपवासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउपवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; Nominative singular
त्रि-रात्रम्for three nights
त्रि-रात्रम्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + रात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; Accusative singular; duration-object
तुindeed
तु:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात; particle
दुष्ट-मुक्तेin the case of (one) freed from impurity/evil
दुष्ट-मुक्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक) + मुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; Locative singular; ‘in/for one released from evil (or: in case of a wickedly released matter)’ (पाठदोषसम्भव)
हिfor/indeed
हि:
Hetu-dyotaka (हेतुद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात; causal/emphatic particle ‘for/indeed’
उदात्-दृतःhaving held/maintained the proper (vow)
उदात्-दृतः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउदात (प्रातिपदिक) + धृ (धातु) → दृत (कृदन्त)
Formक्त (past participle) पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘उदातं धृतवान्’ इत्यर्थे; (पाठे ‘उदात्दृतः’ अस्पष्ट/भ्रष्टसम्भव)