Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 104
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga
Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः
Devanagari script
जिह्वया चैव संस्वृश्य देतासक्तं तथैव च / सशब्दमेगुलीभिर्वा पतितं वा विलोकयन्
Transliteration
jihvayā caiva saṃsvṛśya detāsaktaṃ tathaiva ca / saśabdamegulībhirvā patitaṃ vā vilokayan
Translation
زبان سے چھونا، منی میں رغبت رکھنا، انگلیوں سے آواز نکال کر بے ادبی کرنا، یا پَتِت کو گھور کر دیکھتے رہنا—ان سب میں بھی طہارت کا حکم ہے۔
Word by Word
जिह्वयाwith the tongue
जिह्वया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
चand
च:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle)
संस्पृश्यhaving touched
संस्पृश्य:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + स्पृश् (धातु)
Formल्यप् (absolutive/gerund) अव्ययकृदन्त; having touched
देतासक्तम्stuck to the teeth
देतासक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदेत + आसक्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (देत-आसक्त = ‘stuck to the teeth’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (qualifying an implied object)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण
एवindeed
एव:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle)
चand
च:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
सशब्दम्with a sound/noisily
सशब्दम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootस + शब्द (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष/सह-समास (शब्देन सह); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; used adverbially ‘with a sound’
अङ्गुलीभिःwith fingers
अङ्गुलीभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootअङ्गुली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural
वाor
वा:
Sambandha (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय
पतितम्fallen (down)
पतितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपतित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; ‘fallen’ (qualifier)
वाor
वा:
Sambandha (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय
विलोकयन्looking/observing
विलोकयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + लोक् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय वर्तमानकृदन्त (present active participle), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘while looking’