Shloka 71
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
यमुनाप्रभवे चैव सर्वपापैः प्रमुच्यते / अत्युष्णाश्चातिशीताश्च आपस्तस्मिन्निदर्शनम्
Transliteration
yamunāprabhave caiva sarvapāpaiḥ pramucyate / atyuṣṇāścātiśītāśca āpastasminnidarśanam
Translation
یَمُنا کے منبع پر (غسل وغیرہ سے) آدمی تمام گناہوں سے چھوٹ جاتا ہے؛ وہاں کا پانی کبھی بہت گرم اور کبھی بہت ٹھنڈا—یہ اس کی نشانی ہے۔
Word by Word
यमुनाप्रभवेat Yamunā-prabhava (source of Yamunā)
यमुनाप्रभवे:
अधिकरण (सप्तमी/Locative)
TypeNoun
Rootयमुनाप्रभव (प्रातिपदिक; यमुना + प्रभव)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative singular; तत्पुरुष-समास (place-name: source/origin of Yamunā)
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय/Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/coordination conjunction
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (अवधारण/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/particle of emphasis
सर्वपापैःfrom all sins
सर्वपापैः:
अपादान (वियोगे/Separation; ‘from’)
TypeNoun
Rootसर्वपाप (प्रातिपदिक; सर्व + पाप)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; Instrumental plural; कर्मधारय-समास ‘all sins’
प्रमुच्यतेis freed/released
प्रमुच्यते:
क्रिया (मुख्यक्रिया/Main verb)
TypeVerb
Root√मुच् (धातु) + प्र
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive sense)
अत्युष्णाःvery hot
अत्युष्णाः:
कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootअत्युष्ण (प्रातिपदिक; अति + उष्ण)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; Nominative plural; विशेषण (of आपः)
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय/Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/coordination conjunction
अतिशीताःvery cold
अतिशीताः:
कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootअतिशीत (प्रातिपदिक; अति + शीत)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; Nominative plural; विशेषण (of आपः)
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय/Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/coordination conjunction
आपःwaters
आपः:
कर्ता (कर्ता/Kartā)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; Nominative plural (pluralia tantum)
तस्मिन्in that (place)
तस्मिन्:
अधिकरण (सप्तमी/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Pronoun, Locative singular
निदर्शनम्a sign/indication
निदर्शनम्:
विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootनिदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular; predicate noun