Shloka 18
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
वैलाटशिखरे युक्त्वा दिव्यं चक्षुः प्रवर्तते / अधृष्यश्चैव भूतानां देववच्चरते महीम्
Transliteration
vailāṭaśikhare yuktvā divyaṃ cakṣuḥ pravartate / adhṛṣyaścaiva bhūtānāṃ devavaccarate mahīm
Translation
وَیلاٹ کی چوٹی پر قائم ہو کر الٰہی بصیرت ظاہر ہوتی ہے۔ وہ مخلوقات کے لیے ناقابلِ مغلوب ہو کر دیوتا کی مانند زمین پر چلتا پھرتا ہے۔
Word by Word
वैलाट-शिखरेon the Vailāṭa peak
वैलाट-शिखरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवैलाट (प्रातिपदिक) + शिखर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (वैलाटस्य शिखरम्)
युक्त्वाhaving joined/attained
युक्त्वा:
Kriya (क्रिया; पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया; धातु: युज् (योजने)
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (चक्षुः)
चक्षुःeye/vision
चक्षुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रवर्ततेfunctions/comes into operation
प्रवर्तते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√वृत् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
अधृष्यःinvincible/untouchable
अधृष्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअधृष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अन्तर्निहितः कर्ता)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (particle of emphasis)
भूतानाम्of beings
भूतानाम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
देववत्like a god
देववत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदेववत् (प्रातिपदिक/अव्ययवत्-प्रयोग)
Formउपमानार्थक-अव्यय (indeclinable in -वत्, ‘like’)
चरतेmoves/roams
चरते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
महीम्the earth
महीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन