Shloka 105
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
हिमं च पतते तत्र समन्तात्पञ्चयो जनम् / भरतस्याश्रमे पुण्ये ऽरण्यं पुण्यतमं स्मृतम्
Transliteration
himaṃ ca patate tatra samantātpañcayo janam / bharatasyāśrame puṇye 'raṇyaṃ puṇyatamaṃ smṛtam
Translation
وہاں چاروں طرف پانچ یوجن تک برف گرتی ہے؛ بھرت کے پاک آشرم کا وہ جنگل نہایت پُنیہتم سمجھا گیا ہے۔
Word by Word
हिमम्snow
हिमम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootहिम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — Nom./Acc. singular (here as subject)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
पततेfalls
पतते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
समन्तात्on all sides; all around
समन्तात्:
देश/दिशा-निर्देश (Spatial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formअव्यय, दिशावाचक/परितोऽर्थ (adverb: from all sides/around)
पञ्चयःthe Pañcayas (a people/tribe)
पञ्चयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपञ्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन — Nominative plural
जनम्people
जनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — Accusative singular
भरतस्यof Bharata
भरतस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — Genitive singular
आश्रमेin the hermitage
आश्रमे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — Locative singular
पुण्येholy
पुण्ये:
विशेषण (Adjectival to आश्रमे)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — Locative singular; आश्रम-विशेषण
अरण्यम्forest
अरण्यम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular (here as subject)
पुण्यतमम्most holy
पुण्यतमम्:
विशेषण (Adjectival to अरण्यम्)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक) + तमप् (तद्धित/तरप्-तमप्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular; तमप्-प्रत्यय (superlative)
स्मृतम्is regarded/remembered (as)
स्मृतम्:
क्रिया (Predicate; passive/resultative)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — agreeing with अरण्यम्; भावे/कर्मणि प्रयोग (is considered)